Print

Aleje - skarbnice przyrody

Aleje skarbnice przyrodyKsiążka ta wyrasta z doświadczeń kilkuletniej współpracy ze służbami drogowymi i samorządami w ramach programu ochrony alej Drogi dla Natury. Stanowi kompendium wiedzy o alejach jako siedliskach przyrody i korytarzach ekologicznych oraz o ich chronionych mieszkańcach. Jest przeznaczona dla urzędników samorządów i zarządów dróg oraz przyrodników i wszystkich, którym leży na sercu los drzew i którzy pragną je kompetentnie chronić. Autorami książki są wysokiej klasy specjaliści – pracownicy naukowi posiadający praktyczne doświadczenie w ochronie przyrody, a także praktycy.

Nie podajemy gotowych recept, gdyż w każdym miejscu trzeba podejmować decyzje oparte na lokalnych warunkach i wybranych priorytetach ochronnych. Harmonijne pogodzenie rożnych wymagań jest zadaniem osoby planującej ochronę alei we współpracy z zarządcą drogi. Dobrze służy przyrodzie różnorodność i mozaikowość środowisk, z zachowaniem ich elementarnej ciągłości w krajobrazie. W każdym przypadku namawiamy do rozważenia pozostawienia przy życiu starych drzew, które są cenną ostoją przyrody.

Pobierz: PDF, MOBI, EPUB


Przewodnik po książce


Część I. Pożytki z alej dla przyrody i człowieka
Dr Andrzej Oleksa z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy zwięźle wyjaśnia, dlaczego aleje w europejskim krajobrazie rolniczym są tak ważne dla przyrody i człowieka.

Część II. Co mówi prawo
Paweł Pawlaczyk, ekspert prawa ochrony przyrody z Klubu Przyrodników, oraz Krzysztof Polewko, pracownik Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Olsztynie, omawiają prawne uwarunkowania ochrony alej, w tym m.in. procedury wydawania zezwoleń na wycięcie drzewa i realizację inwestycji drogowej oraz udzielania odstępstw od zakazów ochrony gatunkowej, a także wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia i ocenie oddziaływania na środowisko (w tym na obszar Natura 2000). Miłośnicy drzew znajdą opis procedur ustanowienia i zniesienia ochrony pomnikowej (s. 41) oraz praktyczny poradnik prawny dla obrońców alej.

Część III. Mieszkańcy alej i jak ich chronimy
Opisy biologii i rekomendacje ochronne dla organizmów związanych z alejami, które podlegają w Polsce ochronie prawnej. Pominęliśmy chronione rośliny, które mogą pojawiać w alejach – specyfika utrzymania dróg jednak nie sprzyja ich pojawieniu się i przetrwaniu. Książka obejmuje głównie gatunki chronione, gdyż przedstawienie całego bogactwa przyrody znajdowanego w alejach zajęłoby wiele tomów. Jednak zachowując siedliska gatunków chronionych, pozwalamy przetrwać także wszystkim pozostałym żyjącym w danym środowisku. Choć staraliśmy się opisać i zilustrować wiele z omawianych gatunków, po pomoc w ich oznaczaniu odsyłamy do specjalistycznych przewodników.

1. Chronione owady występujące w alejach to w zasadzie tylko chrząszcze żyjące w drewnie. Omówili je dr Andrzej Oleksa z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy oraz dr inż. Marcin Kadej i dr Adrian Smolis z Uniwersytetu Wrocławskiego. Najwięcej uwagi poświęciliśmy pachnicy dębowej, gdyż ten gatunek był przedmiotem projektu, dzięki któremu powstała ta książka.

2. Ptaki  – ponad 40 gatunków związanych z alejami przedstawiła dr Beata Orłowska z Uniwersytetu Wrocławskiego.

3. Nietoperze – dlaczego aleje są kluczowe dla ich przetrwania, wyjaśnia dr Joanna Furmankiewicz, także z Uniwersytetu Wrocławskiego.

4. Popielicowate także korzystają z zadrzewień jako korytarzy i siedlisk, o czym opowiedział dr Mirosław Jurczyszyn z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.

5. Chronione porosty, dla których aleje są cennym habitatem, przedstawił dr Andrzej Oleksa.

6. Chronione grzyby występujące w alejach omówiła dr Anna Kujawa z Instytutu Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN, co zostało uzupełnione krótkim komentarzem dendrologa na temat wpływu grzybów na statykę drzew, autorstwa dr inż. Marzeny Suchockiej z SGGW w Warszawie.

Część IV
prezentuje, z konieczności skrótowo, wybrane zagadnienia związane z diagnostyką i pielęgnacją alej, przedstawione przez profesorów ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego: Jacka Borowskiego i Marka Kosmalę. Te tematy są szerzej omówione w publikacji "Aleje - podręcznik użytkownika".

Część V
– w niej Anna Szmigiel-Franz i dr inż. Piotr Tyszko-Chmielowiec, pracownicy Fundacji EkoRozwoju, dzielą się doświadczeniami prowadzenia kampanii Drogi dla Natury oraz jej prekursora – społecznej akcji „Sadzimy Dęby w Dolinie Baryczy”. Rozdział "Jak sadzić aleje dla przyrody – doświadczenia i rekomendacje przedstawia praktyczne wnioski płynące z realizacji pierwszej we współczesnej Polsce kampanii sadzenia alej, w ramach której posadziliśmy 30 000 drzew. Na końcu przedstawiamy 55 zarządów dróg, które udostępniły nam swoje drogi dla posadzenia tych drzew.