Drukuj

Ogólnopolska konferencja "Jak zarządzać zadrzewieniami przydrożnymi w Polsce"

 

 

 

 

 

 

 

4 marca 2014 roku w siedzibie Ministerstwa Środowiska miała miejsce konferencja "Jak zarządzać zadrzewieniami przydrożnymi w Polsce". Konferencja była podsumowaniem projektu "Drogi dla Natury - kampania na rzecz zadrzewień" finansowanego ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Odbywała się pod patronatem Podsekretarza Stanu Głównego Konserwatora Przyrody Janusza Zaleskiego. Zapraszamy do przeczytania relacji z tego wydarzenia oraz do zapoznania się z przedstawionymi na konferencji prezentacjami.

Konferencja "Jak zarządzać zadrzewieniami przydrożnymi w Polsce" rozpoczęła się około godz. 9:30. Otworzyła ją Pani Nina Dobrzyńska - Dyrektor Departamentu Leśnictwa i Ochrony Przyrody, która podziękowała wszystkim za przybycie i podkreśliła, że przydrożne drzewa są ważnym elementem przyrody i krajobrazu. Po niej głos zabrał dr Piotr Tyszko-Chmielowiec z Fundacji EkoRozwoju przedstawił program Drogi dla Natury i opowiedział o działaniach na rzecz drzew realizowanych od 2009 roku.

Jak zarzadzac zadrzewieniami przydroznymi w Polsce

Jako pierwszy wystąpił Krzysztof Worobiec ze Stowarzyszenia na Rzecz Ochrony Krajobrazu Kulturowego Mazur „Sadyba”. Na pięknych fotografiach przedstawił historię zadrzewień przydrożnych - od czasów starożytnych, przez aleje w renesansowych ogrodach, kończąc na czasach współczesnych. Więcej o historii alej przeczytacie w naszej książce "Jak dbać o drzewa" oraz na naszej stronie w artykule "Historia alej"

Następnie pani Ewa Pisarczyk z Departamentu Zarządzania Zasobami Przyrody Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska przedstawiła aktualny stan prac nad ustawą o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Projekt ten prowadzi Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji we współpracy z resortem środowiska.

Propozycja głównych zmian – po analizie uwag z konsultacji:
>> Doprecyzowanie definicji „tereny zieleni” poprzez wskazanie, że tereny te pełnią funkcje publiczne;  oraz wprowadzenie nowych definicji: „drzewo”, „krzew”, „plantacja”, „wywrot”, „złom” oraz ewentualnie „żywotność drzewa lub krzewu - prawidłowy przebieg ogółu procesów życiowych drzewa lub krzewu”
>> Możliwość wydania rozp. MŚ w celu ochrony drzew i krzewów na placach budowy
>> Modyfikacja przepisu dot. dozwolonych zabiegów w koronie drzew (art. 82 ust. 1a)  „Zabiegi w obrębie korony drzewa na terenach zieleni lub zadrzewieniach mogą obejmować wyłącznie:
1)    usuwanie gałęzi obumarłych, nadłamanych lub wchodzących w kolizje z obiektami budowlanymi lub urządzeniami technicznymi;
2)    kształtowanie korony drzewa, którego wiek nie przekracza 10 lat;
3)   utrzymywanie formowanego kształtu korony drzewa
>> uzupełnienie o usuwanie gałęzi: 
- uniemożliwiających funkcjonowanie obiektów (np. nad chodnikiem) 
- w celu przywrócenia statyki drzewa (po udokumentowaniu takich cięć) 
- w innych celach nie więcej niż 15% korony drzewa 
>> W przypadku kolizji z obiektami - usuwanie tylko poniżej 30% korony
>> Zwolnienie spółdzielni mieszkaniowych, zarządów wspólnot mieszkaniowych oraz zarządców nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa z obowiązku dołączania do wniosku o usunięcie drzew lub krzewów zgód właścicieli nieruchomości 
>> Jednocześnie wprowadzenie obowiązku zawiadomienia przez spółdzielnię oraz zarząd wspólnoty, w sposób zwyczajowo przyjęty, o zamiarze złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów, (min. 30 dni przed złożeniem wniosku)  
>> Przedłużenie terminu na uzgodnienie z RDOŚ projektów zezwoleń na usunięcie zadrzewień przydrożnych w przypadku potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego
>> Zwolnienie spółdzielni mieszkaniowych, zarządów wspólnot mieszkaniowych oraz zarządców nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa z obowiązku dołączania do wniosku o usunięcie drzew lub krzewów zgód właścicieli nieruchomości 
>> Jednocześnie wprowadzenie obowiązku zawiadomienia przez spółdzielnię oraz zarząd wspólnoty, w sposób zwyczajowo przyjęty, o zamiarze złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów, (min. 30 dni przed złożeniem wniosku)  
>> Przedłużenie terminu na uzgodnienie z RDOŚ projektów zezwoleń na usunięcie zadrzewień przydrożnych w przypadku potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego
>> Określenie obwodów na wysokości 5 cm drzew 10-letnich podlegających obowiązkowi uzyskiwania zezwolenia:
-   35 cm – w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego,
- 25 cm – w przypadku pozostałych gatunków drzew; 
>> Nasadzenia zastępcze będą stanowiły kompensację przyrodniczą w rozumieniu ustawy Prawo ochrony środowiska 
>> Zmiany w zawartości wniosku m.in.: projekt planu nasadzeń zastępczych lub przesadzenia drzew lub krzewów, jeżeli są planowane
>> Określenie elementów zezwolenia, m.in. parametrów nasadzeń zastępczych i fakultatywnie warunków technicznych wykonania nasadzeń 
>> Zezwolenie może zostać zrealizowane pod warunkiem uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub pozwolenia na budowę, która koliduje z drzewami lub krzewami, będącymi przedmiotem zezwolenia, jeżeli są wymagane. Przepisu nie stosuje się do inwestycji liniowych celu publicznego.  - ochrona drzew w przypadku rezygnacji z realizacji inwestycji.
>> Zezwolenie będzie uwzględniać warunki zezwolenia z zakresu ochrony gatunkowej (np. inny termin usunięcia – ochrona ptaków, wielkość nasadzeń zastępczych – ochrona porostów, potrzeba pozostawienia części pnia – ochrona owadów)
>> Wprowadzenie nowych odstępstw dot. uzyskiwania zezwolenia w przypadku (art. 83 ust. 6) m.in.:
- krzewów z zieleni urządzonej, pełniącej funkcje ozdobne, z wyłączeniem krzewów w pasie drogowym drogi publicznej, na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz na terenach zieleni
-  inwazyjnych gatunków obcych, określonych w rozporządzeniu MŚ
- usuwania przez właściwe jednostki ochrony przeciwpożarowej lub inne właściwe służby ustawowo powołane do niesienia pomocy osobom w stanie nagłego zagrożenia zdrowia lub życia ludzi, w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności;  
- stanowiących złomy lub wywroty powstałe w wyniku czynników naturalnych lub wypadków komunikacyjnych usuwanych przez: jednostki ochrony przeciwpożarowej, jednostki Sił Zbrojnych, właścicieli urządzeń przesyłowych, zarządców dróg, zarządców infrastruktury kolejowej, gminne lub powiatowe jednostki oczyszczania lub inne podmioty działające na zlecenie gminy lub powiatu; (po usunięciu należy złożyć raport ze zdjęciami)

jak chronic drzewa przy drogach
>> Odroczenie terminu uiszczenia opłaty na okres 3 lat od dnia upływu terminu posadzenia nasadzeń zastępczych (ustalonego w wydanym zezwoleniu) – okres 5 lat znacznie przedłużyłby procedury 
>> Opłatę za usunięcie drzew oraz krzewów ustala się na podstawie stawki oraz współczynnika lokalizacji (np. zabytkowa nieruchomość, tereny zieleni, tereny miast, tereny wsi)  
>> Zwolnienie z opłat m.in.:  najmłodszych drzew (problem dot. samosiewu np. na 1 ha 5 -7 tysięcy sztuk), tj. odpowiednio do 35 cm i 25 cm  - kolidujących z przedsięwzięciem lub usuwanych w celu przywrócenia gruntów zdegradowanych do użytkowania rolniczego;
>> Nowa kara za uszkodzenie drzewa (art. 82 ust. 1a) w wysokości 0,6 opłaty  
>> Uznanie za zniszczenie drzewa - usunięcie powyżej 50% korony z wyjątkami określonymi w art. 82 ust. 1a  
>> Pobieranie od razu 30% kary za zniszczenie drzewa w przypadku odroczenia – ogłowienie powoduje trwałą szkodę  
>> Umarzanie kar za zniszczenie drzewa możliwe po 5 latach zamiast po 3 latach – drzewa obumierają w dłuższym okresie czasu  
>> Przepisy przejściowe: do spraw niezakończonych stosowane będą korzystniejsze nowe przepisy ws. kar
>> W przypadku opłat i kar nakładanych przez starostę – dochód budżetu powiatu
>> Kary nakładane na sprawcę, nie tylko na posiadacza nieruchomości, jeżeli usunięcie nastąpiło bez jego zgody 
>> Wymierzanie kar w wysokości 2-krotnej opłaty (dotychczas x3)
>> Wprowadzenie możliwości obniżenia kar o 50% kary w przypadku: złomów, wywrotów, obumarłych drzew lub krzewów;  na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej,  jeżeli osoby te nie są w stanie uiścić kary bez znacznego uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny,  w szczególności jeżeli dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku 
>> Przedawnienie - jeśli upłynęło 5 lat nie można wszcząć postępowania o wydanie decyzji o wymierzeniu kary
>> kliknij  aby przejrzeć prezentację
Propozycja zmiany przepisów w zakresie ochrony terenów zieleni i zadrzewień

Następnie głos zabrała Katharina Brueckmann z Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland e.V., która opowiedziała o ochronie alej w Meklemburgii. 

>> kliknij  aby przejrzeć prezentację

Ochrona alej i starych drzew w Niemczech

Katharina Brückmann opowiedziała także o praktyce oceny drzew w Meklemburgii. Dlaczego drzewa są oceniane? Każde drzewo ma właściciela. Właściciel działki, ulicy, chodnika jest odpowiedzialny za to, żeby drzewo nie stwarzało publicznego zagrożenia.  Ale jak daleko sięga ta odpowiedzialność? Czy posiadanie drzew jest samo w sobie niebezpieczne? Czy powinniśmy się obawiać drzew? W Niemczech sprawę tę reguluje rozstrzygnięcie z roku 1965, ponownie potwierdzone w roku 2004, wydane przez Federalny Trybunał Sprawiedliwości (Bundesgerichtshof, BGH), który jest najwyższym organem odwoławczym w sprawach cywilnych i kryminalnych. Stanowi ono, że nikt nie może oczekiwać, że droga będzie całkiem wolna od defektów i zagrożeń, ponieważ nie jest to możliwe. Ale oczekuje się od właściciela posesji regularnej kontroli, aby wykrywać nowe szkody i zagrożenia oraz na bieżąco je usuwać.

W Niemczech przy projektowaniu systemów inspekcji drzew powszechnie stosowane są wytyczne (Baumkontrollrichtlinien) opracowane przez stowarzyszenie branżowe FLL (Forschungsgesellschaft Landschaftsentwiclung Landschaftsbau e.V.).  Wytyczne zawierają procedury postępowania z drzewami przyulicznymi dla zapewnienia bezpieczeństwa publicznego. Wymieniona została w nich lista cech, które powinny być sprawdzone w trakcie inspekcji drzewa. Podany został również harmonogram kontroli dla drzew młodych, dojrzałych i starzejących się, z podziałem na te w dobrym stanie zdrowotnym i o osłabionej statyce. Drzewa są więc regularnie kontrolowane przez inspektora, a w przypadku wątpliwości, zleca się dalsze badanie specjaliście, który decyduje o określeniu terminów następnej inspekcji, wykonaniu zabiegów pielęgnacyjnych lub usunięciu drzewa. 

Kto wykonuje ocenę drzew? Osoba oceniająca stan drzewa musi być uważna i rozsądna, posiadająca umiejętność wykonywania tej czynności  wzrokowo, ewentualnie z wykorzystaniem prostych narzędzi (młotek, nóż, sonda).  Rzeczony inspektor ocenia żywotność drzewa (witalność) i określa czy nie widać oznak zagrożenia upadkiem całego lub części drzewa. Każde drzewo musi być przejrzane od korzeni, przez pień do korony, z każdej strony. Oznacza to, że inspektor musi posiadać odpowiednią do tego zadania wiedzę specjalistyczną. Szkolenia z obowiązujących standardów FLL w zakresie przeglądu drzew pod kątem bezpieczeństwa dla otoczenia są prowadzone przez upoważnione przez FLL firmy i instytucje, które także prowadzą certyfikację w tym zakresie. Obecnie jest to 10 jednostek, m.in. Nürnberger Schule w Altdorf, Niedersächsisches Forstliches Bildungszentrum w Seesen czy Institut für Baumpflege GmbH & Co. KG w Hamburgu.

Jak chronić drzew w Niemczech przezd wycinką

Kolejną prelegentką była dr Marzena Suchocka ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, która przedstawiła metodykę oceny stanu drzew opracowaną wspólnie z Fundacją EkoRozwoju. Więcej o tej metodyce można przeczytać w naszej publikacji Aleje - podręcznik użytkownika

>> kliknij  aby przejrzeć prezentację

Metodyka oceny starych drzew - jak chronić je przed wycinką

Po tym wystąpieniu odbyła się dyskusja moderowana przez prof. Jacka Borowskiego, podczas której pojawiło się wiele cennych spostrzeżeń. Jacek Engel z Fundacji Greenmind stwierdził, że formularz do oceny stanu drzew, który przedstawiła dr Marzena Suchocka jest bardzo cennym narzędziem, ale nie powinien być stosowany bez szkolenia. Spytał, czy GDOŚ lub Ministerstwo Środowiska planują w zmienianej ustawie zawrzeć obowiązek stosowania go do oceny stanu drzew. Ewa Pisarczyk z GDOŚ odpowiedziała, że na obecnym etapie nie przewiduje się wprowadzenia do ustawy zapisów nakazujących stosowanie formularza, jednak jest on rekomendowany. Prof. Jacek Borowski również uznał, że taki formularz nie musi być prawnie umocowany - wystarczy że stanie się dobra praktyką w codziennej pracy osób odpowiedzialnych za drzewa. Krzysztof Worobiec ze Stowarzyszenia Sadyba podkreślił, że taki formularz powinien być prawnie umocowany, bo w tej chwili panuje zupełna dowolność w ocenie stanu drzew. Również Krzysztof Górecki z UMiG Twardogóra podkreślił, że formularz jest bardzo potrzebny, nawet dla osób które od lat zajmują się drzewami stanowi dużą pomoc. Kolejne osoby podkreślały, że standardy w ocenie stanu drzew są bardzo ważne i powinny być poparte prawem, jeśli nie jest to możliwe na poziomie ogólnopolskim - to aktami prawa miejscowego.

Na zakończenie dyskusji Krzysztof Górecki zapytał Katharinnę Brueckmann kto w Niemczech wydaje zgodę na wycinkę i czy formularz FLL o którym opowiadała ma prawne umocowanie? Katharina Brueckmann odpowiedziała, że nie ma prawa mówiącego o używaniu formularza. Każdy kto odpowiada za drzewa musi udowodnić, że odpowiednio wykonuje swoje zadania. Więc rozsądnym jest stosowanie takiego formularza. Można korzystać z różnych formularzy ale wiedza jest kluczowa. Trzeba się uczyć o drzewach i je obserwować. Kluczowa jest jednak prawna ochrona drzew, która jest skuteczna. Decyzje o wycince wydaje regionalny urząd środowiska. W przypadku wycinki drzew alejowych każdy wniosek jest konsultowany z 5 organizacjami pozarządowymi z Meklemburgii.

Po krótkiej przerwie Anna Szmigiel-Franz z Fundacji EkoRozwoju oraz Joanna Sanecka ze Stowarzyszenia Ochocianie opowiedziały o społecznym zaangażowaniu mieszkańców w ochronę drzew. Okazuje się, że w kolejnych miejscowościach organizują się grupy mieszkańców w obronie drzew, w miastach organizowane są protesty i manifestacje w obronie drzew. Jednym z przykładów takiej aktywności było zaangażowanie mieszkańców warszawskiej Ochoty w ochronę drzew przed wycinką. O różnych inicjatywach przeczytacie w dziele Dobre praktyki oraz w naszej publikacji Jak dbać o drzewa.

>> kliknij  aby przejrzeć prezentację

Jak mieszkancy bronia swoich drzew przed wycinką

Na zakończenie Kamil Witkoś z Fundacji EkoRozwoju opowiedział o korzyściach z planowego zarządzania zadrzewieniami na podstawie doświadczeń programu Drogi dla Natury. O programach zadrzewieniowych można przeczytać w naszej publikacji Jak dbać o drzewa

>> kliknij  aby przejrzeć prezentację

Zarządzanie drzewami chroni przed nadmierną wycinką

Konferencja zakończyła się tuż po godzinie 14:00. Wzięło w niej udział ponad 90 osób. Wśród gości byli przedstawiciele Ministerstwa Środowiska, Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju, Generalnej i Regionalnych Dyrekcji Ochrony Środowiska, Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, zarządców dróg różnych szczebli, samorządów, uczelni wyższych oraz organizacji pozarządowych zaangażowanych w ochronę drzew. Serdecznie dziękujemy wszystkim obecnym, zapraszamy na kolejne wydarzenia. Będziemy o nich informować na naszej stronie oraz w newsletterze. Zapraszamy do zapisania się poprzez formularz poniżej.

Newsletter

Imię(*)
Please let us know your name.

Nazwisko
Please let us know your name.

E-mail(*)
Wprowadź poprawny e-mail

 

Fot. J. Józefczuk

Drogi dla Natury - kampania na rzecz zadrzewień