Drukuj

Fundusz Alejowy – fundament prawnej ochrony alej w Meklemburgii-Pomorzu

 

 

 

Meklemburgia-Pomorze to jedyny niemiecki land, który posiada Fundusz Alejowy - z którego w systemowy sposób finansowane są działania służące ochronie i odtwarzaniu zadrzewień przydrożnych. Fundusz powstał na początku lat '90 i od tamtej pory sfinansowano z niego m.in. posadzenie ponad 30 000 przydrożnych drzew.

 

Meklemburgia-Pomorze, mając 4374 km alej i szpalerów, zajmuje pod tym względem drugie miejsce w Republice Federalnej Niemiec po Brandenburgii. Główne narzędzie ochrony alej w landzie – Fundusz Alejowy – powołano wspólnym rozporządzeniem Ministerstw Środowiska i Gospodarki w 1994 r. Początkowo dotyczył on jedynie dróg federalnych i landowych, ale w 2007 r. jego właściwość rozciągnięto także na drzewa przy drogach komunalnych i prywatnych (polnych). Podstawowym zadaniem Funduszu jest gromadzenie środków z opłat pobieranych od zarządców dróg za usuwanie drzew przydrożnych, a potem przekazywanie pieniędzy na ochronę i odtwarzanie alej. Finansowane działania obejmują głównie sadzenie nowych alej, pielęgnację i uzupełnianie starych oraz zakup gruntów. O wydatkach z Funduszu decyduje administracja ochrony przyrody.

Liczba drzew wycinanych przeciętnie w roku przy drogach federalnych i landowych rosła od 1800 drzew w latach 1994–2000, poprzez 3612 w okresie 2001–2005 do 4490 w latach 2006–2010. Przy drogach komunalnych i prywatnych liczba ta była w przybliżeniu o połowę mniejsza. Związane z tym wpłaty do Funduszu Alejowego wyniosły odpowiednio: 3,6; 3,8 i 2,4 mln euro. Należy jeszcze doliczyć zaległe wpłaty w wysokości 2,2 mln euro należne od dwóch z czterech zarządów dróg Meklemburgii-Pomorza (stan na czerwiec 2013 r.).

Do 2012 r. środki z Funduszu wykorzystywano wyłącznie dla alej samorządowych, prywatnych bądź pozostających pod ochroną pomnikową. Około 45 proc. przeznaczono na pielęgnację alej, a 55 proc. na nowe i uzupełniające nasadzenia. Między 1996 a 2011 r. sfinansowano ze środków Funduszu posadzenie blisko 32 tys. drzew przydrożnych.

Należy podkreślić dwa aspekty. Po pierwsze, przy drogach federalnych i landowych od 2007 r. niemal nie było nowych nasadzeń. W latach 1996–2007 posadzono tam ze środków własnych zarządów dróg około 70 tys. drzew. Choć uzupełnianie pustych przestrzeni w starych alejach jest tam jeszcze możliwe, od 2008 r. istotne nasadzenia uzupełniające miały miejsce wyłącznie przy drogach samorządowych i prywatnych dzięki wsparciu Funduszu Alejowego. Po drugie, bez Funduszu ochrona alej przy drogach komunalnych i prywatnych nie byłaby możliwa, chociaż stanowią one 58 proc. zasobów alejowych landu, ponieważ właścicieli nie stać na właściwe działania pielęgnacyjne i odtworzeniowe. Zatem, szczególnie od 2008 r., Fundusz Alejowy stanowi fundament nakazanej landowym prawem ochrony alej w Meklemburgii-Pomorzu.

Meklemburgia-Pomorze szczyci się najlepszymi spośród niemieckich landów przepisami regulującymi ochronę i pielęgnację alej. Niewątpliwie są one wyjątkowe również na tle innych krajów europejskich. Dzięki nim w okresie od 1990 do 2011 r. posadzono w landzie 1800 km szpalerów. W tym okresie istotne nasadzenia, choć na mniejszą skalę, miały jeszcze miejsce jedynie w Brandenburgii, Północnej Nadrenii-Westfalii, Szlezwiku-Holsztynie i Saksonii-Anhalt. Niestety, w Republice Federalnej Niemiec aleje będące częścią narodowego kulturowego i przyrodniczego dziedzictwa są nadal zagrożone.

 

Ingo Lehmann

 Niemiecki Szlak Alej

>>> PRZECZYTAJ WIĘCEJ O OCHRONIE ALEJ W MEKLEMBURGII-POMORZU

Artykuł pochodzi z publikacji Jak dbać o drzewa. Dobre praktyki ochrony zadrzewień.